Belgische Douane niet opgewassen tegen illegale wapenhandel

Bij een bezoek aan de Antwerpse haven, op initiatief van het Vlaams Vredesinstituut, bleek dat de Belgische douanediensten niet uitgerust zijn om illegale wapentranfers te onderscheppen.
Controle?

Laten we even veronderstellen dat we een transparant beleid zouden hebben op vlak van wapenhandel. Een wetgeving die ervoor zorgt dat elke transfer van wapens vooraf in kaart wordt gebracht en die voorziet in een permanente controle van deze goederenstromen. Wie zou dit beleid dan praktisch uitvoerbaar maken en ervoor zorgen dat de overtreders worden gesnapt? Geen evidente opdracht. Het is een uitdaging waar ook onze overheden mee worstelen.

De Belgische wapenwet vermeldt een cluster van controlediensten, waaronder de Gerechtelijke Politie en de ambtenaren van de Economische Inspectie. Maar in de praktijk is de naleving van de wapenwet vooral het werk van de ambtenaren van de Administratie der Douane en Accijnzen.

Zij hebben de taak te controleren of de aangiftes overeenstemmen met de vervoerde goederen en vragen de voorlegging van de vereiste in-, door-, en uitvoervergunningen.

Het douanepersoneel zou dus overtredingen moeten kunnen signaleren en illegale wapentransporten onderscheppen. Een cruciale schakel in de uitvoering van het wapenbeleid. Daarom organiseerde het Vlaams Vredesinstituut een bezoek aan de Douanediensten van de Haven van Antwerpen, voor parlementairen, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en vredesorganisaties. We konden een kijkje nemen achter te schermen en hoorden en zagen hoe de controles en scans van vrachtcontainers in de praktijk verlopen.

Een speld in een hooiberg

De uiteenzetting van de verantwoordelijke voor de controles was ontnuchterend. Het personeel dat wordt ingezet bij de controles en het materiaal dat hiervoor voorhanden is, blijkt in verhouding met het volume aan te controleren materiaal, marginaal. De controle op illegale wapenhandel behelst bovendien maar een fractie van het werk van de Douanediensten, die instaan voor bijvoorbeeld inspecties qua voedselveiligheid, ontduiking van accijnzen en het opsporen van namaakgoederen en giftige en radio-actieve stoffen. Ze worden geconfronteerd met een enorme goederenstroom. Tienduizend containers worden, verspreid over een kaailengte van meer dan 100 km, dagelijks via de haven van Antwerpen versluisd. Slechts 2,5 procent hiervan wordt aan een fysieke controle onderworpen, bij de rest worden hoogstens de documenten gecontroleerd.

Van de meer dan 400 werknemers van de Douane in de haven, zijn er slechts een tweetal verantwoordelijk voor wapentransfers. In de praktijk worden enkel goederen gecontroleerd waarover een waarschuwing is binnengekomen dat het mogelijk om een illegaal transport zou gaan. Ideaal gezien zouden alle goederen worden gecontroleerd, niet alleen op aanwezigheid van documenten, maar ook op inhoud. Een andere mogelijkheid om wapentransporten gerichter te screenen zou kunnen zijn het opmaken van een 'risicoprofiel' van de handelsstromen, bijvoorbeeld op basis van land van bestemming of type producten, maar zelfs dat is nog toekomstdromen.

Voorlopig is er dus weinig kans op het onderscheppen van illegale wapentransporten of het controleren van vergunde leveringen. De regionalisering van de wapenwetgeving maakt het werk van de douaniers er ook niet makkelijker op. Ze verdwalen in een wirwar van verschillende regels en interpretaties van de wet. “We vinden het belangrijk om uit te leggen hoe het er hier in de praktijk aan toe gaat, vooral aan parlementairen. Zij maken immers allerlei wetten, zonder te beseffen hoe moeilijk het is voor ons om die uit te voeren.” aldus de woordvoerdster.

www.vredesactie.be

Deel dit artikel