De strijd om de straat in Nablus

De dag vóór de verkiezingen trekken we naar Nablus, in het Noorden van de Westelijke Jordaanoever. Nablus is een prachtige, maar grimmige, stad in een vallei die is afgesloten en omgeven door nederzettingen. De stad lijdt zwaar onder de bezetting. Het Israëlische leger sloeg er genadeloos toe tijdens de tweede Intifada, zowel in de oude stad als in het vluchtelingenkamp Balata. Verschillende daders van zelfmoordaanslagen, zoals die van vorige week in Tel-Aviv, komen hiervandaan. Bovendien voeren verschillende takken van de al-Aqsa Brigades, de gewapende arm van Fatah, er al maandenlang een straatoorlog. Vorig jaar moest de filmploeg van 'Paradise Now' er bijvoorbeeld vluchten omwille van hun dreigingen. Dat Hamas de meerderheid zou behalen in de lokale verkiezingen was dan ook duidelijk. Verrassend was wel dat het 13 van de 15 zetels binnensleepte. Het staat vast dat Hamas het in deze verkiezingen ook sterk zal doen.


Fatah en Hamas voeren beiden nog subtiel campagne, terwijl dit verboden is de dag vóór de verkiezingen. Aanhangers lopen rond met vlaggen en er rijdt hier en daar een zeldzame campagnewagen voorbij. Op een politiewagen prijkt zelfs een affiche van Fatah. Geen wonder dat de Palestijnen zich afvragen wat het verschil is tussen de Palestijnse Autoriteit en Fatah. Adli Aish, de nieuwe burgemeester van Nablus, van de lijst van Hamas, houdt vandaag zelfs een persconferentie, zijn maandelijkse briefing over zijn beleid in de stad. 'Waarom vandaag?', vraagt één van onze gesprekspartners zich af. 'Dit is uiteraard geen toeval. Hiermee willen ze bewijzen hoe goed ze het doen in de stad. En in vergelijking met de vorige, door en door corrupte burgemeester, Hassan Shakka, is dit zeker het geval.'

Vele Palestijnen stellen zich niet alleen vragen bij de ideologie van Hamas, maar betwijfelen ook dat Hamas zijn beloftes kan inlossen. Oppositie voeren is één zaak, maar in een regering zitten, vereist andere talenten. Zo betwijfelt Sami, directeur van het centrum voor sociale diensten in Nablus, dat Hamas dit aankan. 'Als Hamas deze verkiezingen wint, zal het voor een moeilijke uitdaging staan. Als het regeert, moet het met Israël praten. In Qalqilya weigerde het stadsbestuur dit, en dit bleek tragisch voor de bevolking. In Nablus deed Hamas het wel, uit noodzaak. Palestijnen zijn immers afhankelijk van Israël voor elektriciteit en andere basisdiensten. De mensen van Hamas kunnen niet vasthouden aan hun rigiditeit, ze moeten een pragmatische koers varen, anders storten ze ons de verdoemenis is. Maar in tegenstelling tot Fatah, heeft Hamas geen ervaring in onderhandelingen met Israël. Bovendien is de partij gewoon te werken via haar eigen instellingen, maar niet met publieke instellingen.'

De meeste sympathisanten van Hamas nemen het gebrek aan politieke ervaring erbij. 'Fatah heeft een sterker ontwikkelde politieke visie, maar 10 jaar bestuur van Fatah leidde ons nergens heen', zegt Samir van de universiteit van Nablus. 'We hebben nu vooral nood aan verandering. We willen leiders met schone handen die ons niet zomaar iets beloven en dan andere dingen regelen met Israël. Dat is het goede aan de mensen van Hamas, ze werken eerst aan onze eigen maatschappij vooraleer met Israël te gaan praten. Wij hebben nu andere problemen te regelen zoals de corruptie, de brigades, de illegale wapens en de werkloosheid. Er moet een oplossing komen voor de gewapende groeperingen. Deze situatie van wetteloosheid kan niet voortduren.'

De strijd tussen de verschillende takken van Fatah en de daarmee gepaard gaande onrust, is inderdaad één van de grootste problemen in Nablus. Nadat Israël de lokale en machtige leider van de Al-Aqsa Brigades doodde, viel deze gewapende groepering in Nablus in 7 verschillende facties uiteen. Ze bekampen elkaar en chaos is het resultaat. We zijn er zelf getuige van. Op weg naar de universiteit houden gewapende mannen van de al-Aqsa Brigades ons busje tegen en geven ons daarna te toestemming door te rijden, alsof de straat van hen is. Later begrijpen we wat er gaande is. De dag ervoor werd een aanhanger van Fatah, Yussef Hassun, vermoord door één van de facties van de al-Aqsa Brigades. Hassun hing verkiezingsaffiches op voor de campagne van de oude, veelal gehate, burgemeester Shakka. Toen zag hij militanten van een brigade een affiche weghalen. In het gevecht dat daarop ontstond, werd Hassun gedood. Het gevolg is dat de factie die Shakka steunt, vandaag de straten van Nablus bezet. Er wordt ook over en weer geschoten in de stad en men raadt ons aan niet te lang te blijven.

Op weg naar Zababdeh, een dorp bij Jenin waar we overnachten, horen we dat er ook onrust is in Jenin. Het lijdt geen twijfel voor veel Palestijnen dat Fatah verantwoordelijk is voor de huidige verdeeldheid binnen de al-Aqsa Brigades. Velen zien dit als één van de grootste bedreigingen voor hun veiligheid. De discipline van Hamas, dat opruiende maar veelal incidentloze optochten houdt, dwingen alom respect af. Eén van onze gesprekspartners van de universiteit, Hussein, windt er geen doekjes om: 'Fatah is erg verdeeld en kan de eigen rangen niet sluiten. Hoe kunnen ze dan het land leiden?'

Deel dit artikel