De Wit-Russische Bond voor Gepensioneerden vraagt om waarnemers te sturen

Wit-Russische Gepensioneerden Bond op bezoek bij Pax Christi Vlaanderen: een verslag

Vladimir Romanovski, voorzitter, en Tatyana Zelko, secretaris van de Bond voor Gepensioneerden, zijn voor een week op bezoek in België om hier kennis te maken met maatschappelijke en gouvernementele structuren, opgezet voor gepensioneerden en bejaarden, maar ook om te getuigen over het leven in een dictatuur, over een leven dat volledig geïsoleerd is van de rest van Europa.

Het belang van de pas opgerichte Bond voor Gepensioneerden is de band met de burgermaatschappij: zij staan dicht bij de mensen en willen ook hun belangen verdedigen. Deze Bond werd opgericht vanuit de politieke beweging United Civil Party, waar Romanovski hoofd was van de juridische controledienst. Gepensioneerden worden in Wit-Rusland beschouwd als de belangrijkste aanhangers van president Aleksandr Loekasjenko en daarom zijn de bestaande verenigingen steeds politiek gekleurd. Zij hebben binnen de maatschappij eigenlijk geen onafhankelijke vertegenwoordiging.


In oktober 2005 werd een verklaring aangenomen met de ideologische doelstellingen. De United Civil Party en de Bond voor Gepensioneerden gaan er van uit dat gepensioneerden mensen met ervaring zijn: zij hebben een grote kennis opgebouwd en zijn bovendien nog actief. Zij zijn bezorgd over het lot van hun kinderen en kleinkinderen, over de toekomst van hun land en over hun eigen sociale bescherming. Op deze intentieverklaring kwamen heel veel positieve reacties, zeker al meer dan duizend. Veel Wit-Russen beginnen te beseffen dat zij in een dictatuur of toch een regime met dictatoriale neigingen leven en dat er geen enkele burgercontrole is op de overheid.

De Bond voor Gepensioneerden is officieel nog niet opgericht, omdat de overheid dit al twee keer heeft verhinderd: voor een oprichting moet je immers een locatie afhuren en de overheid laat gewoon weten dat er niks vrij is. Als de mensen van de Bond op die dag dan bellen naar verschillende zalen, blijken die toch vrij te zijn … De overheid heeft schrik om gepensioneerden te verliezen als aanhangers.

De nakende presidentsverkiezingen zijn vervroegd van juli naar maart 2006. Deze verkiezingen zijn erg omstreden omdat Loekasjenko een derde ambtstermijn ambieert en dit is volgens de grondwet onwettelijk. De oppositiepartijen hebben zich in één front verzameld en één kandidaat naar voor geschoven: Minkiewicz. Om als kandidaat aanvaard te worden, moet je echter voldoende handtekeningen verzameld hebben. Deze campagne verloopt echter al met de nodige intimidaties: een paar weken geleden nog werd een man in elkaar geslagen door een jongeman toen die van zijn ronde thuis kwam en van iemand anders werden alle handtekeningen afgenomen. Zo zijn er verschillende gevallen bekend.

Binnen een dictatuur zoals in Wit-Rusland is de druk op het gerechtelijk apparaat enorm. De fraude tijdens de afgelopen presidents- en parlementsverkiezingen is groot: voorzitters van de kiesbureaus krijgen de uitslag op voorhand en 5 dagen op voorhand mogen (of moeten) studenten, arbeiders en militairen al gaan stemmen. De samenstelling van de kiesbureaus gebeurt ook steeds lang op voorhand. De leden ervan krijgen hiervoor geld en als zij iets doen wat de overheid niet zint, kunnen zij hun werk verliezen. De lijsten van de kiesbureaus zijn geheim, maar met veel moeite heeft de UCP deze voor de vorige verkiezingen toch kunnen bemachtigen. Waarom zijn deze lijsten geheim? Na onderzoek van de lijsten bleek 60% te bestaan uit leerkrachten, 20% ambtenaren en 20% politiek actieve mensen en mensen uit het middenveld. Deze samenstelling lijkt op het eerste zicht legitiem, maar in werkelijkheid is het geen weerspiegeling van de maatschappij.

De Bond voor Gepensioneerden vraagt om waarnemers te sturen, en eigenlijk zo snel mogelijk. De voorbereidingen van de fraude gebeuren immers al op voorhand. De waarnemers kunnen zeker niet vermijden dat er fraude zal plaats vinden, maar zij kunnen wel de feiten vaststellen. De enige waarnemers die nu zullen worden toegelaten, zijn hoogstwaarschijnlijk die van de OVSE. Het Belgisch Voorzitterschap organiseert dit en heeft hiervoor een officiële uitnodiging gekregen van de Wit-Russische minister van Buitenlandse Zaken. NGO waarnemers worden in Wit-Rusland niet toegelaten. De internationale waarnemers moeten zeker ook de lijsten opvragen van de kiesbureaus bij de Centrale Kiescomissie.

Verontrustend is een nieuwe wet of decreet, waarbij het leger de toelating krijgt om te schieten op burgers als Loekasjenko hiervoor het bevel geeft. 2006 is een symbolisch jaar: 70 jaar na de repressies van 1936. Daarom wil de Bond hieraan extra aandacht besteden. Volgens hen mag de EU een nieuwe golf vluchtelingen verwachten.

Pax Christi DOOR:

Deel dit artikel