Eindelijk lokale verkiezingen in Congo. Maar met welke gevolgen?

congo verkiezingen fotoSDF

[Foto: verkiezingen in Congo in 2011  - © SDF]


Jarenlang is er - onder meer door 11.11.11 - voor gepleit om lokale verkiezingen te organiseren. Lokale verkiezingen helpen immers om de democratisering te consolideren, om het proces van decentralisatie vooruit te helpen en de kloof tussen bevolking en bestuurders te verkleinen.  Tot op heden zijn lokale bestuurders immers nog nooit verkozen, maar aangeduid van hogerhand. Met corruptie en wantrouwen van de bevolking voor de 'verkozenen' als gevolg.

De Congolese kiescommissie (CENI) heeft vorige week eindelijk een kalender voor de lokale verkiezingen gepubliceerd: 14 juni, 29 augustus en 15 oktober 2015.  Is iedereen in jubelstemming nu er een kalender bekend is? Helaas.

Ongerustheid

De grootste oppositiepartijen (UDPS, MLC, UNC) en een belangrijke deel van het middenveld hebben de kalender van de CENI al verworpen.

De drie voornaamste redenen: (1) de onhaalbaarheid om eerlijke lokale verkiezingen in 2015 te organiseren (logistieke problemen, onafgewerkte kieslijsten, onvoldoende gevormd personeel, en ga zo maar door) en (2) het gebrek aan politieke consensus en vooral (3) de afwezigheid van een kalender voor de provinciale, wetgevende en presidentiële verkiezingen.

Oppositiepartijen en middenveldorganisaties vragen dat de CENI het verkiezingsproces van 2011 verder zet door eerst provinciale verkiezingen te organiseren en dan pas lokale. De (vermeende) partijdigheid van de CENI en haar voorzitter Malu Malu en de onveiligheid in het oosten van het land dragen verder bij aan de huidige controverse.

Kabila langer aan de macht?

Het risico is vooral dat huidig president Joseph Kabila van de situatie misbruik maakt om langer aan de macht te blijven.  Zijn mandaat loopt af in 2016 en hij kan grondwettelijk niet een derde keer herverkozen worden. 

Een eerste mogelijk scenario zou bestaan uit een wijziging van de grondwettelijke beperking van twee presidentiële mandaten. Een grondwetsherziening is immers nodig wanneer het parlement beslist om de provinciale verkiezingen indirect te organiseren (lokale verkozenen verkiezen provinciale verkozenen) in plaats van het huidige directe systeem (bevolking kiest rechtstreeks provinciale verkozenen).

Een tweede scenario is een verlenging van de mandaten van Kabila en de parlementen.  Het feit dat de nationale verkiezingen niet zijn opgenomen in de gepubliceerde kalender is alvast een slecht signaal.

De rol van België

De speciale gezanten van de internationale gemeenschap (VN, EU, AU, VS) voor de Regio van de Grote Meren hebben daarom een gezamenlijke oproep gedaan om de hele kalender, tot december 2016, te publiceren.

Ook De Belgische financiering van drie miljoen euro voor het verkiezingsproces, die is opgenomen in het Indicatief Samenwerkingsprogramma (ISP) met Congo, hangt af van een realistische en geloofwaardige planning van het verkiezingsproces. Dus ook de nationale verkiezingen van 2016, net als van de goedkeuring door de kiescommissie van een redelijk, duidelijk en transparant budget. Die voorwaarden zijn nog niet ingewilligd.

11.11.11 vraagt aan België om het verkiezingsproces actief op te volgen. België kan een politieke consensus rond de verkiezingskalender aanmoedigen en een duidelijke positie innemen omtrent een mogelijke grondwetsherziening of uitstel van de nationale verkiezingen.

België kan bovendien het Congolese middenveld ondersteunen in hun lobbywerk en in hun civiele en electorale educatie.


Verkiezingen in Congo: hoe en wanneer?

  • Presidentsverkiezingen: moeten volgens de grondwet in 2016 plaatsvinden. De laatste presidentiële verkiezingen vonden plaats in 2011 en werden gewonnen door Joseph Kabila, maar werden gekenmerkt door heel wat onregelmatigheden en regelrechte fraude.

  • Parlementsverkiezingen: moeten volgens de grondwet in 2016 plaatsvinden. De laatste parlementsverkiezingen vonden plaats in 2011.

  • Provinciale verkiezingen: de laatste provinciale verkiezingen vonden plaats in 2007, het mandaat van de huidige provinciale parlementsleden is ondertussen afgelopen. Het nationale parlement moet nu beslissen op welke manier en wanneer de volgende provinciale verkiezingen moeten plaatsvinden: hetzij via een indirect systeem (lokale verkozenen verkiezen provinciale verkozenen) hetzij via het huidige directe systeem (bevolking kiest rechtstreeks provinciale verkozenen), voor de nationale verkiezingen (2016) of erna.

  • Lokale verkiezingen: verzamelnaam voor verkiezingen van de 'gedecentraliseerde entiteiten': gemeentes en steden voor verstedelijkte gebieden, chefferies en secteurs voor het platteland. Lokale verkiezingen hebben nog nooit plaatsgevonden en zullen nu volgens de kalender van de CENI in 2015 georganiseerd worden.

  • Verkiezingen van de Senaat en Gouverneurs: gebeuren indirect door de provincieraadsleden.


Thijs Van Laer - Beleidsmedewerker Centraal-Afrika




Deel dit artikel