Europese Conferentie: Tien jaar Vredesakkoorden in Guatemala

Met de ondertekening van de Vredesakkoorden op 29 december 1996 kwam er in Guatemala een einde aan 40 jaar burgeroorlog. Tien jaar later wordt een bilan opgemaakt van de huidige sociale en economische situatie van het land. Dit gebeurt tijdens een Internationale Conferentie op 2 en 3 mei 2007 in het Europees Parlement. Vertegenwoordigers van het Europese Parlement, Europese en Guatemalteekse ngo’s, de Guatemalteekse overheid en de internationale gemeenschap nemen deel aan deze Conferentie.
 

De Guatemalteekse samenleving wordt traditioneel gekenmerkt door grote eco­nomische en sociale ongelijkheid en een invloedrijke positie van het leger. De inheemse bevolking, die meer dan de helft van de totale bevolking uitmaakt, wordt nog steeds achteruitgesteld en gediscrimineerd. De mensenrechtensituatie blijft complex. Op sommige terreinen is er enige vooruitgang, maar de situatie blijft zorgwekkend. De overheid schiet veelal tekort en beschikt over te weinig middelen. De rechtsstaat is zwak. Een adequate bescherming door de overheid tegen het geweld ontbreekt veelal. Het beleid lijkt te falen in een effectief opsporings-, vervolgings- en sanctiebeleid. Straffeloosheid blijkt de maatstaf te zijn. Vooral vrouwen en meisjes zijn hiervan het slachtoffer. Er is wel persvrijheid, maar de belangrijkste televisiekanalen zijn in handen van één bepaalde groep, die nauwe banden had met de vorige regering.

In de burgeroorlog vielen naar schatting 200.000 slachtoffers, vooral inheemsen. Het land bevindt zich tien jaar later nog steeds in een postconflictsituatie. De psychologische, economische en sociale gevolgen hiervan zijn nog duidelijk merkbaar.
De berechting van de militaire en politieke (ex-)functionarissen die verantwoordelijk zijn voor de grove mensenrechtenschendingen stuit op aanzienlijke weerstand bij hun aanhang. Bovendien blijven die soms als parallelle machten opereren. Sinds 1996 wordt het vredesproces systematisch tegengewerkt door conservatieve politieke groeperingen. Gewelduitoefening en bedreigingen worden daarbij niet geschuwd. Een ernsti­ge terugslag voor het vredespro­ces was de moord op bis­schop Gerar­di in april 1998, twee dagen na publicatie van het onder­zoeks­rap­port 'Nooit meer'. In dit rapport werden ruim 55.000 tijdens de bur­geroor­log ge­pleeg­de men­sen­rech­ten­schen­din­gen gedo­cu­men­teerd. Een andere tegenslag bij de uitvoering van de Vredesakkoorden was de verwerping van 47 grondwetswijzigingen bij een referendum op 16 mei 1999, ondanks een overeenstemming tussen regering, ondernemers en een collectief van maatschappelijke organisaties. De dialoog tussen de regering en de inheemse bevolking liep daardoor zware schade op.
Door de trage uitvoering van de Vredesakkoorden komt ook de armoedebestrijding niet van de grond. Zowat 80% van de Guatemalteken bevindt zich in een situatie van armoede;  59% kampt zelfs met extreme armoede. De sociale indicatoren behoren tot de laagste in Latijns-Amerika. Guatemala heeft geen armoedebestrijdingplan. De regering gaat ervan uit dat het plan ‘Vamos Guatemala’ economische ontwikkeling, welvaart en ontwikkeling zal brengen en armoede zal bestrijden. Maar hoogstnodige verbeteringen op het terrein van onderwijs en gezondheidszorg blijven uit of worden slechts in beperkte mate uitgevoerd.

Ondanks de trage uitvoering van de Akkoorden bestaat er een brede consensus over de noodzaak van ingrijpende hervormingen. De internationale gemeenschap steunt de uitvoering van die hervormingen in alle opzichten. Ook de invloed van het maatschappelijke middenveld is sinds de Vredesakkoorden duidelijk toegenomen. Deze organisaties blijven het draagvlak vormen voor de uitvoering van de Vredesakkoorden en het aan de orde stellen daarvan bij de Guatemalteekse overheid.

De opzet van de Europese Conferentie is het maken van een grondige analyse: wat is er bereikt met de Vredesakkoorden en wat is het aandeel hierin van de internationale gemeenschap, met name van de Europese Commissie, de lidstaten van de Europese Unie en de Verenigde Naties.Tijdens de Conferentie zullen de verschillende actoren evaluaties opmaken en verdere strategieën uitstippelen om de Vredesakkoorden te realiseren.

Broederlijk Delen DOOR:

Deel dit artikel