Herziening mijncontracten Congo: echte oplossing of dood spoor?

Congolese regering moet helderheid verschaffen om vertrouwen te herstellen

Brussel- 18 februari 2008- Een coalitie van Congolese en internationale niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) waarschuwt dat de versnelde procedure waarmee de Congolese regering de herziening van mijncontracten wil doorvoeren, op een dood spoor kan uitlopen als de voorwaarden die de civiele maatschappij stelt onvervuld blijven [1].

In zijn toespraak op de mijnconferentie in Kaapstad op 5 februari kondigde de Congolese vice-minister voor Mijnen, Victor Kasongo, aan dat er een ‘korte en transparante administratieve beroepsprocedure’ ingesteld zal worden, voor een ‘speciaal opgericht panel’. Elk mijnbedrijf krijgt hiermee de mogelijkheid om argumenten voor te leggen voor herclassificatie. Dit moet de kans op confrontaties en vertragingen verkleinen. De viceminister verklaarde dat de tot dusver opgelopen vertraging in het herzieningsproces niet intentioneel is, maar het resultaat van de enorme omvang van de problemen. Deze zou de regering van de DRC ‘verrast’ hebben [2].

De coalitie van ngo’s verwelkomt het initiatief van de Congolese overheid om het proces van de herziening van de mijncontracten door te zetten. De mijnsector heeft namelijk een enorm potentieel om duurzame ontwikkeling in de DR Congo te bevorderen. Het baart de civiele maatschappij echter zorgen dat de Congolese regering zich slechts in uiterst vage termen uitlaat over de procedure die zij zal volgen voor de contractherziening. Dit creëert nog meer verwarring rondom een proces dat al als controversieel werd aanzien.

Volgens de ngo’s is het duidelijk dat de versnelde beroepsprocedure een poging is van de Congolese regering om zich te beschermen tegen langdurige en kostbare rechtszaken en internationale arbitrage. Maar zolang de Congolese regering haar belofte niet nakomt om het eindrapport van de Ministeriële Commissie volledig te publiceren en niet aangeeft hoe de aangekondigde beroepsprocedure er precies uit komt te zien, heeft de civiele maatschappij weinig vertouwen in deze ‘oplossing’.

De ngo-coalitie roept de Congolese regering op om zo spoedig mogelijk antwoord te geven op een aantal cruciale vragen:

  1. Aanvaardt de Congolese regering de bevindingen en aanbevelingen van de Ministeriële Commissie in hun totaliteit? Is zij bereid toe te zien op de volledige uitvoering van deze aanbevelingen, inclusief het ontbinden van contracten uit de categorie C, te annuleren contracten?
  2. Hoe wordt het panel dat de beroepsprocedure voorzit samengesteld? Onder welke referentietermen en volgens welke procedures zal dit panel opereren?
  3. Zal het panel bestaan uit zowel Congolese als internationale experts? Zo ja, hoe zullen zij geselecteerd worden: zullen zij aangewezen worden door de regering of worden zij gerekruteerd door een open selectieprocedure?
  4. Welke maatregelen worden er genomen om te garanderen dat het panel op transparante wijze werkt en voldoende verantwoording voor zijn werk aflegt? Krijgt de civiele maatschappij de mogelijkheid om haar visie en informatie over bepaalde contracten in te brengen ?
  5. Welke rol is voorzien voor het Congolese parlement in het herzieningsproces?
  6. Worden alleen die contracten die onderzocht zijn door de Ministeriële Commissie heronderhandeld ? Als dat het geval is, is de regering dan van plan om ook maatregelen te nemen tegen andere oneerlijke contracten, die de commissie niet kon onderzoeken ?
Zonder een antwoord op deze vragen is de kans klein dat het heronderhandelingsproces zich op bevredigende wijze zal voltrekken. Door de keuze van een spoedprocedure lijkt het erop dat de Congolese regering het heronderhandelingsproces zo snel mogelijk wil afsluiten om de mijnindustrie gerust te stellen en het investeringsklimaat te verbeteren. Zolang er echter geen adequate controlemechanismen en inspraakmogelijkheden zijn, dreigt transparantie het eerste slachtoffer te worden van deze “spoedoplossing”.
 

Ondertekenende organisaties:


Canada: Entraide Missionaire, Mining Watch; Congo: ACIDH, ADIPET asbl/Kalemie/Nord Katanga, AFED-Nord Kivu, Avocats Verts , ASADHO /Katanga, CENADEP, CEPECO Bas-Congo, CNONGD, CODHOD Kinshasa, CRONGD Bandundu, CRONGD Equateur, CRONGD Kasai Oriental, DIPY Nord Kivu, GAERN Kasai Oriental,GEDI Kinshasa, Maniema LIBERTE, NDS, OCEAN RD Congo,ODECOLA Kasai Occidental, OSAPY Province Orientale, PREMICONGO Katanga, Reseau CREF Nord Kivu, Reseau Ressources Naturelles; Europa: Fatal Transactions (Europa),Koepel van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging - 11.11.11 vzw (België), Broederlijk Delen (België), Catholic Agency for Overseas Development (CAFOD) (Verenigd Koninkrijk), Rights and Accountability in Development (RAID) (Verenigd Koninkrijk), Global Witness (Verenigd Koninkrijk).
 

Noot voor de redactie:

1. In oktober 2007 beëindigde de Interministeriële Commissie haar opdracht voor een onderzoek rond joint ventures in de mijnbouwsector, die ondertekend werden tijdens de oorlogen en de transitieperiode. De Commissie categoriseerde meer dan zestig contracten in drie categorieën: A, geldige contracten die niet herzien hoeven worden; B, contracten die heronderhandeld moeten worden; en C, te annuleren contracten. Uit de bevindingen van de Commissie, die werden gelekt naar de pers in oktober vorig jaar, bleek dat geen van de onderzochte contracten geldig waren. Ondanks sterke druk om de inhoud van het verslag openbaar te maken, heeft de regering van de DRC dat tot op heden nog niet gedaan.

2. Bell Pottinger press release: Congo Plans Quick Conclusion to Mining Contract Review, 5 February 2008.  

De ngo’s betwijfelen dat de overheid niet op de hoogte geweest was van de omvang van de problemen. Een groot aantal studies, rapporten en audits van de Verenigde Naties, consulenten van de Wereldbank, de Congolese Speciale Parlementaire Commissie en ngo’s leggen de enorme misstanden en illegaliteiten in bepaalde mijncontracten bloot. Deze documenten bewijzen ook op overtuigende wijze dat president Kabila, zijn regering en naaste adviseurs persoonlijk betrokken waren bij het onderhandelen van deze contracten. Zie onder meer:

  • Ernst &Young (France), Financial Audits, Contrat de consultant n° 24/COPIREP/ SE/11/2004, available on www.freewebs.com/contratsminiers.
  • Duncan & Allen, Rapport Final : Projet d’évaluation juridique des accords de partenariat de la Gécamines, Contrat N31/COPIREP/SE/02/2005
  • Rapport du Groupe d’Experts du Forum de la Société Civile sur 12 Contrats Miniers, August 2007
  • Assemblée Nationale, Commission spéciale chargée de l’examen de la validité des conventions à caractère économique et financier conclues pendant les guerres de 1996-1997 et 1998 (Lutundula Report), June 2005
  • Rights & Accountability in Development, Key Mining Contracts in Katanga: The economic argument for renegotiation, April 2007
  • Global Witness, The Congolese Mining Sector in the Balance, 1 October 2007
  • NIZA, Fatal Transactions, International Peace Information Service, The State vs. the people, March 2006
  • 11,11,11, Broederlijk Delen and Rights & Accountability in Development, Memorandum to the DRC Government, Good governance and transparency in the mining sector in the Democratic Republic of the Congo, February 2006
  • IMC Group Consulting Ltd, La Restructuration de la Gécamines (Phase 2), Kinshasa, February 2004
  •  United Nations Report of the Panel of Experts on the Illegal Exploitation of Natural Resources and Other Forms of Wealth of the Democratic Republic of the Congo, S/2002/1146, October 2002.

Deel dit artikel