Q&A: Verkiezingen in Israël

Deze week vonden in Israël parlementsverkiezingen plaats. Enkele veelgestelde vragen op een rijtje.

De opkomst voor de verkiezingen was erg laag. Hoe komt dit?
Israëlische politieke commentatoren sneerden dat de grootste tegenstander van waarnemend premier Olmert de apathie van de Israëlische bevolking zou zijn. Ze hadden gelijk, want de opkomst was ongeveer 63%, lager dan in 2003. Dit is volgens diezelfde commentatoren vooral te wijten aan het feit dat Olmert het Israëlische electoraat niet wist te bekoren. Ex-premier Sharon was razend populair voor zijn instorting. Ondanks tegenstand binnen zijn voormalige partij Likud en de schijnbare tegenstelling met zijn levensproject: de nederzettingenbouw, kreeg hij de bevolking toch massaal achter zijn plan voor de eenzijdige terugtrekking uit de Gazastrook. Dit kon omdat hij een meesterstrateeg was en het vertrouwen van de bevolking had gewonnen door boude uitspraken en het harde optreden tegen de Palestijnen. Veel Israëli’s menen immers dat dit de enige oplossing is om veiligheid te verkrijgen. Ze menen dat er daadwerkelijk geen ‘partner voor vrede’ aan de andere zijde is en onderhandelingen niet mogelijk zijn. Ehud Olmert is een grijze muis met een middelmatige politiek carrière achter zich. Hij was burgemeester van Jeruzalem tussen 1993 en 2003 en liet de stad achter met een duizelingwekkend begrotingstekort. De Israëlische bevolking weigert haar vertrouwen aan hem te geven zoals ze dat aan Sharon deed. Partijen zoals het extreem-rechtse Yisrael Beitanu (Israël is ons huis) of de partij van de gepensioneerden kregen ook heel wat proteststemmen, respectievelijk van gedesillusioneerde kiezers van Likud en de Russische minderheid en de gepensioneerden die zich zorgen maken over socio-economische thema’s en zich niet terugvinden in de Arbeiderspartij.

Toch lijkt Kadima de grote overwinnaar van de verkiezingen. Is dit verkiezingsresultaat een goede zaak voor de vrede in het Midden-Oosten?
Kadima haalde minder zetels dan verwacht (28 in plaats van de 42 zetels van een peiling van vóór de politieke dood van Sharon). De partij is toch onbetwist de overwinnaar van deze verkiezingen, die uitdraaiden op een referendum voor de eenzijdige terugtrekking uit de Palestijnse gebieden. Verschillende regeringsleiders feliciteerden Ehud Olmert met het resultaat en noemden het een stap in de richting van vrede. Dit valt echter sterk te betwijfelen. Zoals een woordvoerder van ex-premier Sharon in 2004 zei, staat het vredesproces niet op de agenda van Israël en is de Palestijnse staat er helemaal niet op aanwezig. De bedoeling van het terugtrekkingsplan is de controle over de Westelijke Jordaanoever te verstevigen. Naar schatting, wil Israël meer dan 40% van de Westelijke Jordaanoever in beslag nemen. Premier Olmert verklaarde begin maart dat Israël zijn grenzen unilateraal zal vastleggen tegen 2010 en dat de grote nederzettingen, Oost-Jeruzalem en de Jordaanvallei bij Israël zullen worden ingelijfd. Israël wil zich dus niet houden aan het internationaal recht en zich volledig terugtrekken uit de Palestijnse gebieden, maar wil eenzijdig zijn plan opleggen om zo een joodse meerderheid te behouden en zoveel mogelijk Palestijns land te aanvaarden. Dit is een ondermijning van de tweestatenoplossing en onaanvaardbaar voor de Palestijnen.

Kadima leek eerder al aan te geven dat het de grenzen eenzijdig wil vastleggen. De enige oplossing, nu een gesprek met Hamas uitgesloten lijkt?
Israël heeft sinds zijn oprichting in 1948 geweigerd om zijn grenzen vast te leggen, dit om de droom van Groot-Israël, met de Palestijnse gebieden erbij, in stand te houden en de annexatie van zoveel mogelijk Palestijns land mogelijk te maken. Israël heeft de VN-resoluties die oproepen tot de terugtrekking uit de Palestijnse gebieden nooit aanvaard, omdat het de Westelijke Jordaanoever als het Bijbelse hartland beschouwt. Het startte met de bouw van nederzettingen uit ideologische en vooral uit strategische overwegingen. Toen bleek dat de droom van Groot-Israël niet realistisch was omdat er te veel Palestijnen waren, concentreerden Israëlische regeringen zich op de uitbreiding van de nederzettingen. De bedoeling was een Palestijnse staat onmogelijk te maken en het land in beslag te nemen. Ondanks het feit dat Israël zich in de jaren ’90 akkoord verklaarde met het ‘land voor vrede’ principe en zich uit de bezette Palestijnse gebieden zou terugtrekken, heeft Israël nooit die intentie gehad. Het zou meer en meer controle over de Palestijnse gebieden verkrijgen, via de nederzettingen en uiteindelijk de bouw van de Muur. Het eenzijdig vastleggen van de grenzen is de enige manier om de nederzettingen bij Israël in te lijven. Het is een plan van Sharon dat reeds dateert voor de overwinning van Hamas. Nu Hamas aan de macht is, maakt Israël van de gelegenheid gebruik om het ook echt uit te voeren. De internationale kritiek is nu immers geluwd aangezien Hamas zich geen partner voor vrede toont zoals voormalige Palestijnse regeringspartij Fatah dat wel was.

Hamas lijkt niet geneigd het bestaansrecht van Israël te erkennen?
Hamas weigert Israëls bestaansrecht te erkennen zolang Israël zich niet bereid toont om zich terug te trekken uit de bezette Palestijnse gebieden en het bestaansrecht van de Palestijnse staat binnen de grenzen van 1967 erkent. De facto moeten de leiders van Hamas die in de regering zitten, Israëls bestaansrecht wel aanvaarden. De Palestijnse Autoriteit vloeit immers voort uit de Oslo-akkoorden en wie erin zetelt moet zowel Israëls bestaansrecht als het internationaal recht erkennen. Verschillende leiders zoals premier Isma’il Hanniyeh hebben reeds aangegeven dat Hamas bereid is zijn harde koers bij te sturen. Ze stellen dat het Palestijnse volk naar vrede verlangt en geen baat hebben bij een verslechtering van de situatie. Dit is ook een oproep naar de internationale gemeenschap die overweegt steun aan de Palestijnse Autoriteit op te schorten, maar aarzelt omdat er momenteel een humanitaire crisis in de Palestijnse gebieden dreigt.

Deel dit artikel