Q&A : Verschuivingen in de Israëlische politieke arena

 
1. Waarom verliet premier Sharon plotseling de Likoedpartij, die hij mee heeft opgericht ?
2. Wat zijn de concrete gevolgen van Sharons vertrek?
3. Wordt Sharon nu een man van vrede ?
4. Wie is Amir Peretz en zal hij de koers van de Arbeiderspartij veranderen ?
5. Waar staan de drie belangrijkste partijen voor ?
6. Verschilt het nieuwe politieke landschap van het oude ?
7. Biedt deze verschuiving een mogelijkheid om het vredesproces opnieuw op gang te trekken ?


1. Waarom verliet premier Sharon plotseling de Likoedpartij, die hij mee heeft opgericht ? 
Zijn vertrek was niet plots, maar hing al meer dan een jaar in de lucht. Veel van Sharons partijgenoten, vertegenwoordigd door ex-premier Netanyahu, waren tegen de terugtrekking uit de Gazastrook. Ze beschuldigden hem ervan te verzaken aan de fundamenten van zijn partij. Likoed, dat voor het eerst aan de macht kwam in 1977, is immers de erfopvolger van Heroet, een partij die pleitte voor de verovering van heel 'Eretz Israel': van de zee tot de Jordaanrivier, of zelfs verder. Voor deze vleugel binnen de partij is het ongeoorloofd dat Sharon land teruggeeft aan de Palestijnen.

Een tweede reden voor het vertrek van Sharon, zijn de verkiezingen binnen de Arbeiderspartij waarbij Amir Peretz het haalde van Shimon Peres. Peretz dringt erop aan dat zijn partij uit de regering stapt. De coalitie met de rechtse Likoedpartij, waarop Shimon Peres op had aangestuurd, is voor hem immers onverzoenbaar met de idealen van de partij. De prioriteiten van Peretz verschillen grondig met die van Sharon.

^ naar boven ^

2. Wat zijn de concrete gevolgen van Sharons vertrek? 
Premier Sharon vroeg de Israëlische president Moshe Katsav het parlement te ontbinden. De verkiezingen kunnen 90 dagen na de ontbinding plaatsvinden. Dit betekent dat er in maart 2006 parlementsverkiezingen worden gehouden in Israël.

^ naar boven ^

3. Wordt Sharon nu een man van vrede ? 
Neen, Sharon blijft de politieke opportunist en strateeg die hij steeds is geweest. Hij wil het terugtrekkingsplan verder zetten en enkele kleine nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever ontmantelen om de controle op de grote nederzettingen en Oost-Jeruzalem te vergroten. Daarom richtte hij de partij Qadima, 'Voorwaarts', op. Deze partij wordt als centrumrechts beschouwd. Sharon heeft echter een verleden van politiek extremisme en werd zelfs beschuldigd van oorlogsmisdaden in o.a. de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Shatila in Libanon. De Israëlische onderzoekscommissie die hiervoor werd opgericht, besloot dat Sharon geen politiek mandaat meer mocht opnemen. Het is dus hoogst onwaarschijnlijk dat Sharon een gematigder koers vaart. Hij wijst zijn achterban erop dat zijn terugtrekkingsplan puur tactisch is en hij de expansie van Israël nog steeds genegen blijft. De steun van de Verenigde Staten aan het disengagement plan, sterkte Sharons voornemen om het plan door te zetten. Aangezien dit niet langer binnen Likoed kon, richtte Sharon een ander platform op.

^ naar boven ^

4. Wie is Amir Peretz en zal hij de koers van de Arbeiderspartij veranderen ? 
Amir Peretz is een Sefardische (niet-Europese of Askenazische) jood van Marokkaanse afkomst. Hij was de leider van de nationale vakbond, de Histradoet. Door zijn afkomst en professioneel verleden, stelt hij andere nationale prioriteiten dan Sharon. Peretz ziet een uitdaging in het creëren van meer sociale rechtvaardigheid onder de Israëlische bevolking. De situatie van armere Israëlische gemeenschappen, zoals de Sefardische joden, is er de laatste jaren immers erg op achteruitgegaan, gezien de regering vooral investeerde in defensie en de nederzettingenexpansie. Likoed richt zich vooral tot de rijkere klasse en voert een neoliberale politiek. Desondanks behoort zijn electoraat eerder tot de armere klassen, die de harde lijn tegenover de Palestijnen steunen. Door zijn sociale politiek, hoopt Peretz stemmen van Likoed terug te winnen en de geloofwaardigheid van de Arbeiderspartij te verstevigen.

Het aantreden van Peretz luidt een periode van verandering in de Israëlische politiek aan. Zo is er opnieuw een oppositiepartij in de Israëlische politiek. Het is echter onwaarschijnlijk dat dit een wezenlijke verandering in het Israëlisch-Palestijns conflict teweeg zal brengen. Toch heeft Peretz een gematigdere visie op het conflict met de Palestijnen. Zo wil hij onmiddellijk finale status onderhandelingen (over Jeruzalem, de nederzettingen, de grenzen en de vluchtelingen) met de Palestijnen aangaan, als alternatief voor de unilaterale politiek van Sharon. Maar tegelijkertijd gaf hij reeds de goedkeuring voor de bouw van nieuwe woningen in de nederzetting Ma’ale Adumim. Hij verklaarde dat deze nederzetting een deel uitmaakt van Jeruzalem. Voor de Palestijnen is de onaanvaardbaar omdat dit een schending van het internationaal recht is en een zware hypotheek legt op de leefbaarheid van een toekomstige Palestijnse staat.

^ naar boven ^

5. Waar staan de drie belangrijkste partijen voor ? 
Likoed probeert zoveel mogelijk land in de Palestijnse gebieden te behouden en pleit voor de nederzettingexpansie, ook van de kleine nederzettingen die Sharon wil evacueren. Het verzet zich resoluut tegen onderhandelingen met de Palestijnen.

Qadima, nu ook gesteund door veteraan Shimon Peres, houdt vast aan de unilaterale oplossing, omdat er 'geen partner voor vrede is'. Hoewel Sharon zegt het Routeplan te volgen, pleit hij tegelijkertijd voor de uitbreiding en annexatie van de grote nederzettingsblokken. Sharon verdedigt zijn beleid onder het mom van veiligheid en de bestrijding van het terrorisme.

De Arbeiderspartij plooit zich terug op de Israëlische binnenlandse, en meerbepaald de socio-economische, problemen. Peretz veroordeelt de geldverspilling aan nederzettingen ten koste van ontwikkeling en jobs en kaart de groeiende kloof tussen rijk en arm in Israël aan. Daarnaast pleit hij voor onderhandelingen met de Palestijnen en is hij bereid een groot aantal nederzettingen op te geven.

^ naar boven ^

6. Verschilt het nieuwe politieke landschap van het oude ? 
Niet wezenlijk. Sharon verschuift naar het centrum en heeft de slogan ‘volledig Eretz Israel’ opgegeven. De Likoedpartij zal nog verder naar rechts evolueren. Na jarenlange verlamming door de mislukking van de vredesakkoorden in de jaren negentig, kan de Arbeiderspartij opnieuw een rol spelen.

Het eigenaardige in de Israëlische politiek, is dat de beleidsmakers de positie van de publieke opinie eigenlijk niet respecteert. Volgens opiniepeilingen, wil de meerderheid van het Israëlische publiek kost wat kost vrede. Hiervoor zijn de meeste Israëli’s bereid om de nederzettingen in de Bezette Gebieden op te geven. Deze tendens wordt echter niet weerspiegeld in de Israëlische politiek, waar een veel hardere lijn wordt gevolgd. Pleiten voor het opgeven van alle nederzettingen staat gelijk aan politieke zelfmoord.

^ naar boven ^

7. Biedt deze verschuiving een mogelijkheid om het vredesproces opnieuw op gang te trekken ? 
Waarschijnlijk niet. Indien de partij van Sharon de verkiezingen wint, wat mogelijk is, dan zal hij zijn unilaterale plan doorvoeren. Dit betekent dat hij de politieke grenzen van Israël zal proberen vast te leggen en zijn tweestatenoplossing zal doorvoeren : een minimale Palestijnse staat. Indien de Arbeiderspartij de verkiezingen wint, dan zal Amir Peretz geen radicale koerswijziging kunnen doorvoeren. De Arbeiderspartij zal immers in een coalitie moeten stappen met een rechtsere partij, waarschijnlijk Qadima.

 Lees ook: Memorandum van het Actieplatform Palestina: "Regering moet tot daden overgaan"

^ naar boven ^

Deel dit artikel