Stand van zaken op de WTO-conferentie in Hong Kong (vrijdagavond 16 december 2005)

De ontwikkelingslanden bundelen hun krachten.
In een gezamenlijke verklaring van vandaag zetten alle ontwikkelingslanden hun eisen op een rijtje. Tot hiertoe werden in de verschillende groepen de diverse belangen verdedigd. De Groep van 20 (de agro-exporteurs), de Groep van 33 (die vooral bescherming van lokale markten vraagt) en de Groep van 90 met ACP, MOL's en Afrikaanse landen) vormen een nieuwe Groep: de G 110 (de optelsom klopt niet wegens dubbel lidmaatschap van een aantal landen). Ondanks de toenemende druk vanwege de VS en de EU in een poging om de eenheid onder de ontwikkelingslanden te breken, heeft dit een omgekeerd resultaat gegenereerd. Dit is een belangrijke demarche voor het verder verloop van de onderhandelingen.

De voornaamste eisen zijn: de einddatum van 2010 voor het stopzetten van alle exportsubsidies; verbetering van markttoegang van producten uit het Zuiden, afscherming van lokale markten via speciale producten, tarief- en quotavrije toegang voor alle MOL's en een duidelijk engagement rond het katoendossier.


Mogelijke doorbraken.
- Naar alle waarschijnlijkheid komt er een tarief- en quotavrije toegang voor alle producten voor alle MOL's. Dit zal wellicht een van de meest tastbare resultaten van Hong Kong zijn. Er was onduidelijkheid omtrent het aantal MOL's: toegang alleen voor de 18 MOL's die lid zijn van de WTO of voor alle 50 MOL's: het wordt dus het laatste. Het nieuwe akkoord zou voor alle producten gelden. Ook dat was tot hier toe onduidelijk.

- De speciale producten: tot nu toe werd marktafscherming vooral kwalitatief omschreven: voedselzekerheid, voldoende gezinsinkomens en meer rurale ontwikkeling. Nu wil men dat in cijfers omzetten en vraagt men dit toe te passen op 20% van alle tarieflijnen. Dit voorstel maakt een ernstige kans, maar is nog niet rond. Hangt af van wat in de andere sectoren bereikt wordt.

- De einddatum voor exportsubsidies. Geruchten zeggen dat er intern in de EU een akkoord zou zijn voor 2010, maar dat men dit publiek nog niet zal bekendmaken. Men houdt het als wapen achter de hand als mogelijke toegeving voor andere zaken in ruil. Vraag is of alle EU leden hiermee akkoord zullen gaan. Verwachting is van wel, maar dat er hier en daar - bijvoorbeeld in Frankrijk - voor de schijn wel wat lawaai zal over gemaakt worden.

- Volgens de G 110 is er vooruitgang in de discussies over markttoegang, maar er worden nog geen duidelijke cijfers gecommuniceerd.

Verwarring rond EU-beloften in verband met hulp voor handel
De EU beloofde gisteren in een persbericht 2 miljard euro ontwikkelingshulp voor handelsverbetering. Sommige landen dachten dat dit nieuw geld betrof, maar de EU heeft nooit gesteld dat dit zo was. Op dit ogenblik gaat er reeds 750 miljoen euro van de Commissie (Handel) naar dergelijke hulp. Dit zou in 2006 opgetrokken worden naar 1 miljard euro. Sommige Europarlementairen die hier in Hong Kong de besprekingen volgen, betwijfelen de legaliteit en haalbaarheid van dit voorstel. Er zijn de lopende besprekingen in Brussel over de beperking van het EU-budget (onder meer 30% besparingen in ontwikkelingshulp), dus zou dit uit een bestaand budget moeten komen. Die extra 250 miljoen kunnen niet uit het huidige ontwikkelingsbudget gehaald worden, aldus MEP Max Vanden Bergh, want dit vraagt de toestemming van het Europees Parlement.

Het andere miljard moet van de lidstaten komen. Dit betekent dat de huidige 400 miljoen tegen 2010 moet toenemen met 600 miljoen. Ook daar is de vraag of dit als ontwikkelingshulp zal gekappiteld worden. Sommige bronnen stellen dat dit vooral van landen moet komen die tot hier toe de 0,7% van het BNP niet hebben gerealiseerd. Deze belofte kaderde in het ontwikkelingspakket dat de EU voorstelde, samen met de tarief- en quotavrije toegang. De ontwikkelingslanden vinden dat er voldoende duidelijkheid moet zijn over de budgetten en beschouwen dit als een onderdeel van de 'gratis ronde' voor hen en niet als een nieuwe toegeving vanwege de EU.

Dossiers waar geen vooruitgang merkbaar is.
- Diensten: diverse landen hebben de ontwerptekst in verband met diensten (Annex C) verworpen als basis voor onderhandelingen. Er wordt morgen wellicht een nieuwe tekst uitgebracht, maar een concreet resultaat in dit dossier wordt niet verwacht in Hong Kong.

- Industriële producten: ook hier geen duidelijkheid over mogelijke vooruitgang.

Over de conferentie zelf
- Het is algemeen duidelijk dat directeur-generaal Pascal Lamy een zeer belangrijke rol speelt en mee de strategische lijnen uitzet. Lamy wil Hong Kong met een duidelijk resultaat(je) afsluiten en niet alleen het bestaande onderhandelingskader van juli 2004 bevestigd zien. Positief is dat Lamy mee in het oog houdt dat alle groepen bij het proces betrokken blijven. Na een zeer trage start van de Conferentie, waarin alle bestaande posities bevestigd werden, komt er nu wel schot in de zaak.

- De 'Green Rooms', de besloten vergaderingen waar de echte onderhandelingen gebeuren, gaan door van ± 15 uur in de namiddag tot 3 uur 's nachts. Dit komt ± overeen met de werkuren van het WTO Secretariaat in Genève. Er is duidelijk communicatie en ruggespraak met de technici in Genève.

- Waarnemers verwachten dat de concrete resultaten helemaal op het eind van de conferentie worden bekendgemaakt. Ook in de voorstelling van de resultaten zou Lamy een prominente rol willen spelen.

Deel dit artikel