Controverse rond Filipijnse jeugdwet

In 2004 stond de wereld even stil bij het lot van jonge gevangenen in de Filipijnen. Journalisten brachten verslag uit vanuit gevangenissen waar kinderen vanaf 9 jaar werden vastgehouden voor kleine misdrijven als diefstal en lijm snuiven, of gewoon omdat ze op straat bedelden om geld. Hun dossiers belandden steevast onderaan de stapel; ouders keken vaak niet of nauwelijks naar hun kind om. De kinderen brachten bijgevolg maanden door in overbevolkte cellen die zij deelden met volwassen gevangenen, want jeugdgevangenissen bestonden niet of nauwelijks.

Sinds midden de jaren '90 ijverden kinderrechtenorganisaties voor de goedkeuring van een nieuwe jeugdwet die een einde zou maken aan deze situatie. Het wetsvoorstel lag al lang op tafel, maar het was pas toen de internationale camera's hun ogen richtten op deze jonge kinderen in Filipijnse gevangenissen, dat er opnieuw beweging in kwam.

In 2006 keurde het Filipijnse congres na jaren lobbywerk door kinderrechtenactivisten eindelijk de Juvenile Justice and Welfare Act goed. De wet betekende een mijlpaal voor kinderrechten in de Filipijnen, in het bijzonder voor ‘kinderen in conflict met de wet'. De minimumleeftijd voor strafrechterlijk aansprakelijkheid werd opgetrokken van 9 tot 15 jaar, waardoor kinderen jonger dan 15 niet langer in gevangenissen mogen worden opgesloten. Bovendien promoot de wet ‘herstelrecht' als alternatief voor het klassieke ‘strafrecht': een kind moet de kans krijgen zijn fout tegenover het slachtoffer en de gemeenschap recht te zetten zonder daarvoor te hoeven worden vervolgd. Dankzij de wet konden honderden kinderen die in gevangenissen wegkwijnden bij hun families en gemeenschappen worden gere-integreerd.

Vandaag, een vijftal jaren later, ligt de Juvenile Justice and Welfare Act onder vuur. Er liggen 4 voorstellen tot wetswijziging op tafel in het Filipijnse Huis van Afgevaardigden. Allen zoeken zij de minimumleeftijd voor strafrechterlijke aansprakelijkheid opnieuw te verlagen van 15 naar 9 jaar. De reden? Media en politici rapporteren dat jonge kinderen steeds brutaler worden bij het plegen van misdrijven en dat kinderen jonger dan 15 door bendes worden gebruikt om misdaden te plegen waarvoor zij niet vervolgd kunnen worden...

Wat is er in tussentijd gebeurd dat de wet zo veel weerstand oproept? Te weinig, zo blijkt. De kritiek van media en politici slaat eigenlijk niet op de wet zelf, maar op de zeer gebrekkige toepassing ervan. De jeugdwet heeft niet de bedoeling kinderen van hun verantwoordelijkheid te ontslaan. Integendeel, de principes van het herstelrecht leggen net de nadruk op de verantwoordelijkheid van het kind tegenover de gemeenschap. Dit veronderstelt dat er een proces van bemiddeling, verzoening en herstel plaatsvindt waarbij alle betrokken partijen (het kind, de ouders, het slachtoffer, de overheid) een rol spelen. Dit is waar de toepassing van de wet achterop hinkelt, want de overheid liet na om de nodige kennis en vaardigheden op te bouwen bij de mensen die de jeugdwet in praktijk moeten omzetten. Bijgevolg ontstond een indruk van straffeloosheid.

Het Vlaams Internationaal Centrum (VIC) werkt in de Filipijnen samen met lokale kinderrechtenorganisaties om kinderen in conflict met de wet een eerlijke kans te geven op re-integratie in de samenleving. In samenwerking met lokale overheden en ouders wordt er gewerkt aan de rehabiliatie van deze kinderen. De ervaring leert dat indien de wet wél in praktijk wordt gebracht, de resultaten positief zijn. Kinderen die een 2de kans kregen via een proces van bemiddeling en herstel hebben een kleinere kans om opnieuw met de wet in aanraking te komen. De argumenten tegen de wet lijken ook op weinig te zijn gebaseerd:

De bepaling van de minimumleeftijd voor strafrechterlijke aansprakelijkheid gebeurde niet ondoordacht. Verschillende studies tonen aan dat kinderen pas vanaf de leeftijd van 15 jaar een duidelijk inzicht hebben verworven in wat goed en kwaad is, en de gevolgen van hun daden werkelijk kunnen inschatten.

Het is onrechtvaardig om kinderen die door bendes worden gebruikt en misbruikt hiervoor op te sluiten, terwijl de bendes zelf vrijuit gaan. Kinderen zijn in deze het slachtoffer.

Het verlagen van de minimumleeftijd biedt geen oplossing voor het probleem van jeugdcriminaliteit. De omstandigheden in Filipijnse gevangenissen zijn zo erbarmelijk dat rehabilitatie bijzonder moeilijk is. Bovendien zijn gevangenissen zelf het toneel van misdaad, en pikken de kinderen er geen positieve invloeden op. Het percentage herval bij kinderen die uit gevangenissen komen is erg hoog.

Het Vlaams Internationaal Centrum blijft samen met lokale kinderrechtenorganisaties in de Filipijnen pleiten voor een betere toepassing van de jeugdwet en hoopt dat op termijn de positieve aspecten van de wet de overhand zullen halen op de kritiek.

Vlaams Internationaal Centrum
www.vicngo.be
KIYO DOOR:

Deel dit artikel