DAMned! De verborgen kosten van megadammen.


Energie uit waterkracht, het lijkt een even geniaal als milieubewust idee. Nochtans zijn zowel de economische, sociale als ecologische kosten van grote dammen meestal veel hoger dan de opbrengsten.

Arundhati Roy beschrijft het schrijnende einde van Harshud, een Indiaas stadje dat verdwijnt als gevolg van de Narmada Sagar dam.

Karen Janssens bericht vanuit Laos over de Nam Theun dam.

 


 

Vier jaar geleden bracht de World Commission on Dams (WCD) een lijvig rapport uit: Dammen en ontwikkeling: een beslissingskader. De commissie van twaalf politici, bedrijfsleiders, academici en activisten werd gesponsord door de Wereldbank en de World Conservation Union, maar werkte wel volledig onafhankelijk. Op basis van concrete gevalstudies en wars van dogma's stelden de commissieleden richtlijnen op om "goede" (ecologisch en sociaal verantwoorde) van "slechte" dammen te onderscheiden.

 

Goed en slecht

De WCD kwam tot de conclusie dat grote dammen - hoger dan 15 meter- veel problematischer zijn dan kleinschalige dammen. Bij grote dammen zijn de kosten meestal groter dan de baten. De sociale en ecologische kosten zijn bovendien vaak verborgen en, omdat ze moeilijk meetbaar zijn, worden ze vaak onderschat. De baten worden dan weer bijna altijd overschat.

Bij het verschijnen van het rapport van de WCD zei de Wereldbank dat ze de tekst zou gebruiken 'als een waardevolle leidraad in het beslissingsproces rond leningaanvragen voor dammen'. Vier jaar later lijkt de realiteit een ander verhaal te vertellen.

De twee verhalen die volgen, uit India en uit Laos, tonen aan dat regeringen nog steeds meer geven om prestige en snel gewin dan om duurzame ontwikkeling. Hoewel de verhalen erg verschillend zijn, vertonen ze toch ook opvallend veel gelijkenissen, vooral in het overtreden van de richtlijnen.

De Narmada dam in India negeert flagrant alle richtlijnen en toch zwaait de Wereldbank met het wierookvat. Ook de Nam Theun 2 in Laos gaat vaker tegen de richtlijnen in dan ze toe te passen, maar dat blijkt geen reden voor de Wereldbank om zich terug te trekken.

Hoewel de WCD duidelijk stelt dat het vaak voordeliger is bestaande dammen te repareren dan nieuwe te bouwen, heeft men in India noch in Laos daarvoor geopteerd, al bestond de mogelijkheid. In geen van beide landen werd een degelijk onderzoek naar alternatieven uitgevoerd.

In plaats van te vertrekken van concrete noden, laten regeringen zich op sleeptouw nemen door de megalomane dromen van projectontwikkelaars. In India wordt de compensatie van de getroffen bevolking helemaal niet ernstig genomen en in Laos worden wel beloftes gedaan, maar of die afdwingbaar zijn, is zeer de vraag.

Lees verder op mo.be....

 

Meer info:
Abonneren op MO* kan voor slechts 25€ per jaar (10 nummers).  MO* zit ook in het Knack pakket.  Voor meer informatie, klik hierof bel 02/536.19.77

 

 

Deel dit artikel