Nieuws van het Afrika Europa netwerk juli 2014

IMF komt met revolutionair rapport over belastingontwijking

NGO's wijzen er al jaren op. Maar nu waarschuwt nota bene ook het Internationaal Monetair Fonds scherp voor belastingontwijking en de gevolgen daarvan voor ontwikkelingslanden.

Belastingontwijking is volgens een rapport dat de IMF in juni publiceerde vooral mogelijk doordat landen hun belastingregels niet met elkaar afstemmen. Belastingregels zijn op dit moment gebaseerd op een bepaalde verdeling tussen waar een bedrijf zijn 'vestiging' heeft en waar de 'bron' van inkomsten is. Dat zijn concepten die in een tijd van globalisering niet veel meer betekenen. Zo kunnen multinationale bedrijven hun winsten opgeven bij de landen met de soepelste regels, ook al vinden hun activiteiten elders plaats. Ontwikkelingslanden lopen zo tegen grote inkomstenverliezen aan. Rijke individuen en bedrijven sluizen volgens sommige schattingen wel 20 biljoen dollar per jaar door naar andere landen om maar geen nationale belasting te hoeven betalen. Het probleem is het grootst in de grondstoffenindustrie, zegt het IMF-rapport, waar vaak inkomsten van ontwikkelingslanden verloren gaan door belastingontwijking. Maar ook de telecommunicatiesector is problematisch.

Wat nodig is, is onder meer een automatische uitwisseling van beleidsinformatie tussen landen. Dan zou veel duidelijker zijn waar de gaten en discrepanties zitten. Dit is iets waar ook de OESO aan werkt, ook al heeft die de ontwikkelingslanden tot nog toe niet bij het plan betrokken. Volgens sommigen zou dit ook moeten leiden tot een strenger internationaal kader voor belastingbeleid, door bijvoorbeeld een Wereldbelastingautoriteit. Zo'n autoriteit zou kunnen zorgen voor minimumstandaarden, om belastingconcurrentie tussen landen te voorkomen, en zou een mechanisme kunnen opzetten om klachten te behandelen tegen landen die een schadelijk beleid volgen. De rapporten van het IMF en de OESO zullen in november door de G20 worden besproken. (Bron: IPS, 27/7/2014)

Congolese krijgsheren verliezen grip op conflictmineralen

Conflictmineralen zijn een belangrijke oorzaak van uitbuiting en een bron van inkomsten van rebellenbewegingen in de DR Congo. Uit een rapport blijkt echter dat die sinds 2010 de controle over twee derde van alle mijnen hebben verloren.

Grondstoffen zoals tin, tantaal en wolfraam leverden de Oost-Congolese krijgsheren tot voor kort zo'n 185 miljoen dollar per jaar op. De handel in Afrikaanse conflictmineralen kon jarenlang zijn gang gaan dankzij gebrekkige overheidscontrole. Het keerpunt in de strijd voor meer transparantie kwam met de Amerikaanse Dodd-Frank-wet. President Obama ondertekende die wet in 2010 om de controle op Wall Street te verscherpen en een herhaling van de financiële crisis uit 2007 te voorkomen. De wet behelst echter ook de handel in conflictmineralen en dwingt bedrijven hun bevoorradingsketens openbaar te maken. Potentiële afnemers van conflictmineralen melden zich voortaan bij de toezichthouder van de Amerikaanse effectenbeurzen. Conflictmineralen worden vaak in computers, tablets en gsm's gebruikt en grote merken zoals Apple en Intel zijn als de dood voor een slecht imago. De sector stapte daardoor de voorbije jaren massaal af van het gebruik van conflictmineralen, met als gevolg een aanzienlijke daling van de winstmarges voor de rebellenmilities. Tenslotte heeft ook de assertieve houding van de lokale VN-vredesmacht bij dit alles een rol gespeeld. De MONUSCO-troepenmacht verpletterde eind 2013 met het Congolese leger de M23-rebellenbeweging. De uitschakeling van M23 zorgde voor toegenomen stabiliteit in de regio.

Het Enough Project, van een Amerikaanse NGO die genocides en misdaden tegen de mensheid bestrijdt, maakte de afgenomen invloed van Oost-Congolese rebellenbewegingen afgelopen juni bekend. Het voerde een grootschalige controle uit bij 155 mijnen en bestempelde 112 daarvan als 'conflictvrij'. In 2010 waren nog vrijwel alle mijnen in handen van milities. Niet alles is echter even positief. Het Enough Project wijst op de gebrekkige controle op goudmijnen en de corruptie in het leger. Afpersing en illegale belastingheffingen zijn aan de orde van de dag. Om de financiering van rebellenmilities met inkomsten uit goud aan banden te leggen, richt de NGO zich voortaan op de juwelensector. Doel is om deze tot grotere transparantie te bewegen. (Bron: MO*, 13/6/2014)

Fosfaat mijnen zijn een ramp voor de lokale bevolking

Gino Brunswijck van het internationale secretariaat van het Africa-Europe Faith & Justice Network bezocht dit voorjaar Senegal. Op uitnodiging van een missionaris bezocht hij een streek waar Europese bedrijven fosfaat winnen. Met rampzalige gevolgen voor de lokale bevolking...

'Pater Roberto had me uitgenodigd om naar zijn dorp Koudiadiene te komen om me te vertellen over het lijden van de dorpsbewoners. Europese bedrijven zijn er neer gestreken om fosfaat te winnen. Zodra ik aankwam, viel me direct op welke consequenties de mijnbouw heeft op het aangezicht van het dorp: alle planten, bomen en huizen zijn bedekt met een laag grijze stof. Pater Roberto legde me uit dat de stof schadelijk is voor mensen. Het aantal longaandoeningen, zoals astma, is gestegen. De gezondheidsklinieken zijn niet toegerust voor deze situatie. Een ander probleem is dat veel minder water beschikbaar is voor de lokale boeren, aangezien de mijnen enorme hoeveelheden water verbruiken. Het aanwezige water is verder ook vervuild geraakt door zware metalen uit de mijnbouw. Mensen lijden nu honger.

Van de beloften die vooraf waren gedaan van meer werkgelegenheid en van de aanleg van scholen, gezondheidscentra, wegen en putten, was niets terecht gekomen.

Bijna de gehele productie is bestemd voor de Europese markt, waar het vooral wordt gebruikt voor het maken van meststof voor de intensieve landbouw. Deze Europese fabrieken werken volgens westerse consumptiemodellen, maar bekommeren zich niet om de maatschappelijke en ecologische gevolgen voor het land waar de grondstoffen worden gewonnen. De bevolking van Koudiadiene is gedwongen om andere manieren te vinden om in hun levensonderhoud te voorzien. Anders is er gewoon niets te eten voor ze...' 

Deel dit artikel