Referendum Rwanda: Kagame tot 2034 aan de macht?

'We kunnen het  eens zijn niet akkoord te zijn', aldus Kagame

Vandaag organiseert de Rwandese overheid een referendum waarbij de bevolking wordt gevraagd in te stemmen met een grondwetswijziging die huidig president Paul Kagame de kans geeft langer aan de macht te blijven.

Paul Kagame werd in 2003 en 2010 verkozen, maar is eigenlijk al sinds het einde van de genocide in 1994 de man die in Rwanda de touwtjes in handen heeft. Kagame’s tweede ambtstermijn loopt in 2017 ten einde en de huidige grondwet maakt een derde ambtstermijn onmogelijk. De Rwandese overheid ondernam echter al verschillende stappen om deze beperking op het aantal ambtstermijnen op te heffen.  

De partij van Kagame, het Rwandees Patriottisch Front (RPF), zette het onderwerp op de agenda van het Parlement met een petitie die door 3,7 miljoen Rwandezen ondertekend werd met de vraag om Kagame de mogelijkheid te geven langer president te blijven. Tussen 20 juli en 10 augustus 2015 voerde het Parlement volksraadplegingen om te peilen hoe de bevolking tegenover een mogelijk derde mandaat van de huidige president staat.

Volgens de pro-overheidskrant New Times waren er slechts een tiental van de ongeveer 6 miljoen kiezers tegen het langer aan de macht blijven van Kagame. Zowel het Parlement als de Senaat, gedomineerd door Kagame’s partij, stemden vervolgens in met een ontwerp tot grondwetswijziging.

Dat ontwerp past enerzijds de duur van het ambtstermijn aan van 7 naar 5 jaar (nieuw artikel 101),  anderzijds krijgt de huidige president de kans om nog een keer voor 7 jaar verkozen te worden. Daar eindigt het echter niet: de wijziging maakt het Kagame mogelijk nadien nog eens tweemaal een vijfjarige termijn te doen (nieuw artikel 172). Dit houdt in dat de huidige president tot 2034 aan de macht zou kunnen blijven.

Referendum

Een grondwetswijziging dient in Rwanda goedgekeurd te worden door de bevolking. Daarom organiseert de overheid op vrijdag 18 december een referendum. Het is zo goed als zeker dat de uitslag positief (voor de grondwetswijziging) zal zijn. Kagame is nog steeds erg populair, wordt beschouwd als diegene die een einde gemaakt heeft aan de genocide en hij wordt geroemd om de socio-economische heropleving van Rwanda na de burgeroorlog.

Daarnaast moet worden opgemerkt dat de democratische ruimte in het land steeds meer wordt beperkt. Er is nauwelijks tot geen onafhankelijke media, middenveld of politieke oppositie. Kritische stemmen worden de mond gesnoerd. Zo werd het de enige, door het regime aanvaardde, politieke oppositie partij onmogelijk gemaakt een bewustmakingscampagne rond het referendum te organiseren.

De ‘Democratic Green Party’ wilde actie voeren rond ‘No Change’, maar omdat de regering het referendum slechts één week op voorhand aankondigde, is daar nu niet voldoende tijd voor. Bovendien verkreeg de partij van de nationale verkiezingscommissie geen toestemming om een campagne te voeren: 'dat was de verantwoordelijkheid van de commissie zelf', was het antwoord.

Hoewel een volksinitiatief aan de basis ligt van de grondwetswijziging, wat de Rwandese autoriteiten niet nalaten te benadrukken, kan sterk getwijfeld worden aan de spontaniteit van dit initiatief. Vele (internationale) observatoren zien het als een zeer goed georkestreerd proces.

Internationale reacties

De internationale reacties bleven niet uit. Zo verklaarde de Europese Unie dat elke grondwetswijziging die enkel van toepassing is op een individu (met name Kagame) de geloofwaardigheid van het hele herzieningsproces onderuithaalt. De Verenigde Staten  liet weten dat Kagame een precedent kan scheppen in een regio geteisterd door leiders die zichzelf als onvervangbaar beschouwen. De VS dreigt er zelfs mee de banden met Rwanda te herzien indien Kagame na 2017 nog aan de macht blijft.

rwanda referendum


België riep eerder al op om de grondwet en het principe van de  ‘afwisseling van de macht’  te respecteren. Een grondwettelijk referendum dient zich, volgens minister van Buitenlandse Zaken Reynders, te voltrekken binnen een kader van een open en vrij debat. Sowieso is men tegen een grondwetswijziging louter voor individuele belangen.

De vraag is dan ook of de burger wel goed geïnformeerd is en in alle vrijheid zijn stem zal kunnen uitbrengen.

De vraag is echter of de Rwandese overheid zich hiervan veel zal aantrekken, gezien de reactie van Kagame  op de internationale commentaren: “We kunnen goede vrienden zijn, we kunnen het  eens zijn niet akkoord te zijn, maar de grens ligt bij het belang van de Rwandezen. Als jullie iets willen bereiken van mij, door het van boven op te leggen, wees dan maar 100% zeker dat jullie het niet zullen verkrijgen.”  En nog: “Ze zeggen ons dat we het recht hebben onze eigen keuzes te maken, maar onze eigen keuzes worden door hen gedefinieerd als manoeuvres.”

Of de Rwandese overheid nu al dan niet een democratisch proces gevolgd heeft om een grondwetswijziging mogelijk te maken, feit blijft dat elke aanpassing van een grondwet enkel en alleen in functie van het opheffen van termijnbeperkingen nadelig is. Bovendien was er te weinig tijd tussen de aankondiging en de datum van het referendum.

Opdat de bevolking goed zou begrijpen wat de nieuwe grondwetsbepalingen inhouden, zou een uitgebreide sensibilisatiecampagne gevoerd moeten worden en tien dagen is wel erg kort hiervoor. De vraag is dan ook of de burger wel goed geïnformeerd is en in alle vrijheid zijn stem zal kunnen uitbrengen. Wel zal 11.11.11-partner PAX PRESS, in samenwerking met 5 partnerradio’s en websites, de bevolking aan de hand van veldreportages  informeren over het verloop van het referendum. Dit zal de burgers beter op de hoogte brengen en hen mogelijk aanzetten ook hun stem uit te brengen.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels