Rijst is leven!

Het is de eerste keer dat de Verenigde Naties een volledig jaar campagne voeren voor een landbouwproduct. Rijst is één van de belangrijkste voedingsproducten en wordt in 113 landen geteeld. Niet minder dan 100 miljoen familiale bedrijfjes leven van rijst. De campagne heet dan ook "Le riz, c'est la vie". Ook Max Havelaar wil rijst in de kijker zetten. Johan Declercq, een medewerker van Max Havelaar, trok naar Thailand en bezocht verschillende producenten van eerlijke rijst.

Bootan Seanmee is actief lid van de Organic Agriculture Rice Fund Surin, een coöoperatieve van rijstproducenten in Surin, in het Noord-Oosten van Thailand.

Samen met haar familie bewerkt ze vijf hectaren akkers, vooral rijst, en daarnaast heeft ze ook nog eens 1,2 hectare in eigendom, grond die ze overerfde van haar ouders.

Ze schat dat de voorbije decennia ongeveer 80% van de boeren in haar dorp hun land kwijt raakte, voornamelijk omwille van de hoge schulden, met als onderpand de familiehoeve.
Een aantal van de vroegere eigenaars zijn naar de steden vertrokken, de rest werkt nog in het dorp maar nu vaak als huurder op hun eigen velden. Ze werken 'miti-miti' wat wil zeggen dat ze verplicht zijn 1/3de van de oogst aan de eigenaar af te staan, de rest blijft van hen.

Schulden zijn een groot probleem in Thailand, en de financiers hanteren enorme intrestvoeten, vaak tot 3% per maand (bij de banken ligt de intrestvoet op 1% per maand).
Gemiddeld ligt de schuld bij de boeren op ongeveer 1.000 Euro per familie. Dat is veel als je bedenkt dat de rijst om en bij de 1.000 Euro per jaar opbrengt. Veel geldreserves hebben de meeste boeren niet. De zware schulden zijn veroorzaakt door kredieten, soms om een huwelijk, overlijden, of ziekenhuisverblijf te betalen maar veel schulden hebben te maken met de jarenlange aankoop van dure landbouwinputs (zaaizaad, chemische meststoffen, pesticiden).

De groene revolutie die de Thaise regering gedurende 30 jaar gepromoot heeft, zorgde bij aanvang voor betere oogsten en hogere rendementen, maar gaandeweg moesten de boeren steeds meer meststoffen kopen om de vruchtbaarheid van de grond op peil te houden, en ook pesticiden om de steeds zwakkere rijstplanten te beschermen tegen ziektes. De prijs van de rijst ging niet in verhouding omhoog met deze steeds hoger oplopende kosten.

Bootan Seanmee heeft resoluut gekozen voor een andere oplossing: de biologische landbouw. Dat kan omdat haar coöperatie een langlopende commerciële relatie onderhoudt met fairtrade inkopers in Europa, die haar rijst onder eerlijke handelsvoorwaarden, constante en goede prijzen, opkopen. Op die manier slaagde zij er in de overgang naar de biologische landbouw te financieren. Immers, de overgang brengt altijd een 'dip' in de opbrengsten met zich mee de eerste drie jaren. En een boer zonder reserves kan die minder-inkomst niet opvangen. Nu, zo'n 10 jaar later, zijn haar opbrengsten per hectare even goed als voordien met chemische middelen.

Johan Declercq

Deel dit artikel