Zambiaanse ngo-wet doet wenkbrauwen fronsen

Zambiaanse maatschappelijke organisaties verzetten zich sterk tegen een nieuw wetsvoorstel, de Non-Governmental Organisation Bill. Als het parlement de wet goedkeurt, krijgt de overheid verregaande mogelijkheden om de werking van ngo's aan banden te leggen.


Het wetsvoorstel werd in 2007 al eens teruggetrokken door de regering nadat het middenveld heftig geprotesteerd had. De wet ligt nu opnieuw voor, maar sindsdien zijn de problemen niet opgelost, zegt Marian Muyinda van de Coördinatieraad voor Niet-Gouvernementele Organisaties. “We hadden onze bezorgdheden over de wet overgemaakt aan de regering, en we kregen van het ministerie van Justitie te horen dat we het voorstel zelf moesten bestuderen en onze aanpassingen moesten voorstellen. Maar tot onze verrassing zijn die niet opgenomen in de wet”, zegt ze.

Eén van de hete hangijzers is het voorstel om de minister zeggenschap te geven over nominaties voor posities in het raden van bestuur van organisaties. Bovendien voorziet de wet in de oprichting van een Registratieraad die grote macht heeft over het werk van organisaties, beleidsrichtlijnen kan uitvaardigen en ervoor kan zorgen dat het werk van een organisatie “geharmoniseerd” wordt met het nationale ontwikkelingsplan.

Alle ngo’s, zelfs al zijn die niet meer dan lokaal gegroeide verenigingen, zullen zich moeten registreren bij de raad en die registratie moet om de drie jaar hernieuwd worden. De registratie kan afgewezen worden “in het algemeen belang”. Er wordt niet verder omschreven wat dat betekent.

Tot slot kan de overheid de ngo’s vragen om informatie te verstrekken over hun activiteiten, boekhouding en administratie. Geven ze die informatie niet, dat kan de registratie ingetrokken of opgeschort worden.

Autonomie versus coördinatie
De Zambia Council for Social Development (ZCSD), een koepelorganisatie met meer dan honderd ledenorganisaties, zegt dat ze meer ziet in zelfregulering. Maar de minister van Gemeenschapsontwikkeling en Sociale Voorzieningen Michael Kaingu zegt dat de wetgeving bedoeld is het werk van de ngo's te coördineren.

Volgens Kaingu heeft de regering het momenteel moeilijk om de ngo's te coördineren die werken met kinderen, omdat er verschillende wetten bestaan om ze te superviseren. "Daardoor ontstaat een fragmentatie in het beleid en wordt er soms dubbel werk geleverd. Het resultaat is een lagere kwaliteit en hogere kost van de programma's. Middelen die eerlijk verdeeld hadden kunnen worden over kinderen in verschillende delen van het land, komen op die manier soms terecht bij dezelfde organisatie", zegt hij.

Ook Margaret Chanda, politiek activiste in Lusaka, zegt dat ze de wet zal steunen als die de mensen ten goede komt. "Ik ken verschillende gevallen waar mensen het geld in  eigen zakken stoppen in plaats van arme kinderen te helpen. Ze bouwen huizen met donorgeld. Er is dus nood aan een mechanisme dat controleert hoe de middelen gebruikt worden."

Toch geeft ze de overheid geen carte blanche "Als de wet enkel bedoeld is om de ngo's te muilkorven, dan zou het parlement er zelfs nog niet over moeten nadenken", zegt ze.

Machtsmisbruik
Het verhaal van de mensenrechten- en overheidswaakhond Southern Africa Centre for Constructive Resolution of Disputes (SACCORD) doet vele ngo's in Zambia vrezen dat de overheid haar nieuwe macht zal misbruiken als de wet er komt.

De regering probeerde tot twee keer toe de registratie van de kritische organisatie in te trekken, maar de ngo slaagde er via de rechtbank telkens in om die beslissing ongedaan te maken. "De overheid slaagde er niet in om ons te stoppen omdat er tot nu toe geen wettelijke basis was om ons enkel en alleen om onze dissidente stem te schrappen", zegt directeur Lee Habasonda.

De regering beschikt over een twee derde meerderheid in het parlement. Om de wet tegen te houden, zullen de Zambiaanse organisaties de leden van het parlement moeten overtuigen van de gebreken in het wetsvoorstel.

BRON:
http://www.ipsnews.be

Deel dit artikel